Thêm phí để giải phóng vốn
TT – Ngân hàng (NH) đang lúng túng do lãi suất huy động tăng nhưng không được tăng lãi suất cho vay do vướng trần lãi suất. Tình trạng này kéo dài, dòng vốn có thể bị tắc do NH ngại cho vay vì thu không đủ bù chi.
Một lối ra tạm thời đang được tính đến đó là cho NH được trở lại thu phí trong khi chờ Quốc hội sửa đổi Luật NH Nhà nước để trở lại tự do hóa lãi suất.
Không đủ sở hụi
Nhiều NH cho biết như thế khi được tin NH Nhà nước sẽ thanh tra và xử lý những NH thu thêm phí dẫn đến chi phí sử dụng vốn mà người vay phải trả vượt trần lãi suất cho vay.
Một tổng giám đốc NH cổ phần có trụ sở tại TP.HCM phân tích: lãi suất huy động xoay quanh mức 10-10,49%/năm. Khi cho vay sẽ phát sinh chi phí hoạt động, lên đến 3-3,5%, cả thảy là 13,5-14%/năm, trong khi trần lãi suất cho vay hiện chỉ 12%/năm. Không thể ép các NH cắt giảm các khoản này bởi vì NH còn phải bù đắp rủi ro phát sinh trong quá trình cho vay. Vì vậy, NH phải lách, chuyển sang thu thêm các khoản phí như thu xếp vốn, thẩm định tài sản…
Cũng theo vị lãnh đạo này, những NH quy mô lớn hoặc NH thương mại nhà nước ít thu phí hơn do có được lợi thế từ nguồn tiền gửi thanh toán có lãi suất rẻ. Ngược lại, các NH quy mô nhỏ, NH mới thành lập, nguồn tiền gửi thanh toán thấp, chủ yếu dựa vào tiền gửi tiết kiệm có lãi suất cao thì không thể cho vay theo mức 12%/năm, nếu không thu thêm phí.
Thế nhưng, gần đây một số NH cổ phần quy mô lớn cũng than phiền rằng doanh nghiệp có nguồn tiền gửi thanh toán lớn cũng đã biết tính toán, họ “trả treo” để buộc NH phải có ưu đãi đối với khoản tiền gửi tại NH, nếu không sẽ chuyển gửi NH khác. Một số đơn vị đã chuyển một phần tiền gửi thanh toán chưa dùng sang gửi có kỳ hạn để hưởng lãi suất cao hơn nên giá vốn của những NH này không còn thấp như trước.
Khơi dòng vốn: ba kịch bản
Vấn đề lãi suất cho vay và thu phí ngày càng nóng, vì thế trong cuộc họp mới đây của Ủy ban Kinh tế Quốc hội về Luật NH Nhà nước và Luật tổ chức tín dụng, các chuyên gia đã đưa ra ba kịch bản để khai thông dòng vốn cho nền kinh tế.
Kịch bản thứ nhất, nếu cấm thu phí thì phải tăng lãi suất cơ bản để tăng trần lãi suất cho vay. Nhưng hầu hết các chuyên gia NH đều cho rằng thời điểm này không thể tăng lãi suất cơ bản vì như thế sẽ gửi đi tín hiệu làm cho thị trường hiểu nhầm là lạm phát cao đã quay trở lại. Thậm chí việc tăng thêm lãi suất cơ bản sẽ tạo ra những cuộc đua lãi suất làm rối thêm thị trường và cũng không loại được tình trạng thu phí.
Kịch bản thứ hai là buộc NH phải giảm lãi suất huy động. Nhưng hầu hết các NH nói rằng khó thực hiện trong bối cảnh nguồn vốn trong xã hội không dồi dào như trước, giảm lãi suất huy động sẽ làm sụt giảm nguồn tiền gửi tại NH. Hiện NH Nhà nước đã quy định trần lãi suất huy động 10,5%/năm nhưng vẫn không ngăn được đà tăng của lãi suất huy động, vì thế việc dùng biện pháp hành chính để giảm lãi suất huy động là không khả thi.
Một kịch bản khác được nhiều người đồng tình nhưng lại chưa thể thực hiện ngay đó là từng bước tiến đến tự do hóa lãi suất, cho NH thỏa thuận lãi suất với khách hàng. Lãi suất cao là công cụ sàng lọc nghiệt ngã những khoản tín dụng không có chất lượng. NH sẽ áp lãi suất cao cho khoản vay không khuyến khích, ngược lại dùng nguồn thu từ những khoản vay này để có mức lãi suất thấp cho ngành sản xuất kinh doanh ưu tiên, doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả. Lãi suất thỏa thuận cũng là công cụ hữu hiệu để chống lạm phát.
Hiện cơ chế trần lãi suất đã cào bằng một mức lãi suất cho mọi đối tượng vay vốn NH, đó cũng là nguyên nhân khiến nhu cầu vốn tăng mạnh. Tuy nhiên, cho dù kịch bản thứ ba là tối ưu nhưng cũng không thể thực hiện ngay vì vướng Luật NH Nhà nước. Bên cạnh đó, việc áp dụng lãi suất thỏa thuận còn phải phù hợp với điều kiện của nền kinh tế khi mà doanh nghiệp mới vượt qua khó khăn chưa thể chịu đựng được lãi suất cao.
Bước quá độ
Vì vậy, vấn đề có cho NH thu phí cũng đã được bàn tới. Đã có đề xuất nên cho NH thu phí dao động ở mức 2-3%. Hiện trần lãi suất huy động là 10,5%/năm, trần lãi suất cho vay 12%/năm, nếu thu thêm phí, chi phí sử dụng vốn mà doanh nghiệp phải trả tối đa là 15%/năm.
Theo tổng giám đốc một NH cổ phần lớn ở TP.HCM, từ khi NH Nhà nước bỏ cơ chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận, chuyển sang cơ chế trần lãi suất cho vay, lãi suất bị khống chế nên một số NH phải đặt ra một số phí khó hiểu, từ đó những khoản phí hợp lệ truyền thống cũng bị “vạ lây”.
Cụ thể, có nhiều khoản phí hợp lệ như phí thẩm định tài sản, phí cam kết giải ngân, phí quản lý tài sản… cần thiết phải thu vì nó giải quyết hài hòa quyền lợi của NH và liên quan đến giá dịch vụ mà NH thỏa thuận với khách hàng.
Hơn nữa, các NH tùy vào chất lượng dịch vụ có thể quy định những mức phí khác nhau. Để tránh NH lạm dụng việc thu phí, NH Nhà nước nên ban hành biểu thu phí cho vay phù hợp để kiểm soát, tránh gây thiệt hại cho người vay, thay vì cấm không cho NH thu phí.
T.SON
Nguồn <tuoitre.com.vn>
